Pages

Monday, January 31, 2011

राजमार्गका होटलका खाना जाँच्न मोबाइल टोली


image

मोबाइल भ्यानबाटै राजमार्गका होटल तथा रेस्टुरेन्टमा राखिएका खानेकुराको परीक्षण, गुणस्तरहीन पाइए तत्काल कारबाही

काठमाडौं, १५ माघ

बासी खाना र खाजाको चर्को मूल्य तिर्न बाध्य यात्रुका लागि राहतको सन्देश छ- राजमार्गमा होटल तथा रेस्टुरेन्टमा खुवाइने खाद्यान्नको गुणस्तर जाँच गरिने भएको छ । सरकारका दुई निकायले राजमार्गमा मोबाइल भ्यानसहित अनुगमन गर्ने भएका छन् ।

होटल तथा रेस्टुरेन्ट सञ्चालकले चालकलाई फकाएर यात्रुलाई ठगेको गुनासो बढेपछि वाणिज्य विभाग र खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले अनुगमन गर्न लागेका हुन् । यसका लागि निर्देशिकाको तयारी भइरहेको छ ।

न्यून गुणस्तरको खाना बिक्री-वितरण गरेको पाइएमा दोषीमाथि कडा कारबाही गरिने पनि वाणिज्य विभागले जनाएको छ । 'राजमार्गका होटल, लज तथा रेस्टुरेन्टहरूले यात्रुमाथि खानेकुरामा ज्यादती नै गरेका छन् भन्ने गुनासो आएकाले अनुगमन गरेर दोषीमाथि कारबाही गर्न लागेका हौँ,' वाणिज्य विभागका महानिर्देशक अनिलकुमार ठाकुरले नयाँ पत्रिकासँग भने, 'खानेकुराहरू गुणस्तरीय नभए राजमार्ग क्षेत्रका होटल, लज र रेस्टुराँलाई कारबाही गरिनेछ ।'

खाद्य प्रविधिकी निर्देशक जीवनप्रभा लामाले अनुगमनमा जाँदा लगिने मोबाइल भ्यानमा खाद्य परीक्षणका लागि आवश्यक सबै सामानको व्यवस्था रहने जानकारी दिइन् । 'मोबाइल भ्यानबाटै सम्बन्धित क्षेत्रमा नै बिक्रीका लागि राखिएका खानेकुराको परीक्षण हुनेछ,' उनले भनिन्, 'परीक्षण गर्दा न्यून गुणस्तरका खाद्यान्न बिक्री गरेको पाइएमा तत्कालै कारबाही गर्नेछौँ ।' उनका अनुसार पहिलो चरणमा पृथ्वी राजमार्गअन्तर्गतको नागढुंगादेखि नारायणगढसम्मका होटल, लज र रेस्टरेन्टको अनुगमन गरिनेछ ।

खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको नेतृत्वमा १८ कात्तिकमा गृह, स्थानीय विकास, श्रम तथा यातायात मन्त्रालय र वाणिज्य विभागका प्रतिनिधि रहेको टोलीले राजमार्गका होटल, रेस्टुरेन्ट तथा लजहरूको स्थलगत अनुगमन गरी प्रतिवेदन तयार पारेको थियो । सोही प्रतिवेदनकै आधारमा वाणिज्य विभागले निर्देशिका निर्माण गर्न लागेको हो ।

अनुगमनमा अधिकांश होटल तथा रेस्टुरेन्ट फोहोर, अव्यवस्थित र महँगा पाइएका थिए । प्रतिवेदनकै आधारमा निर्देशिका बनाउन लागिएको हो ।

वाणिज्य विभागका महानिर्देशक ठाकुरका अनुसार राजमार्गका होटल तथा रेस्टुरेन्टका लागि निर्देशिका बनाउन मुग्लिङ, मलेखु, नौबिसे क्षेत्रका होटल व्यवसायीसँग छलफल भइरहेको छ । निर्देशिकाको मस्यौदा अन्तिम चरणमा पुगेको र छिट्टै लागू हुने विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार राजमार्ग क्षेत्रमा न्यून गुणस्तरका खाद्यान्न बिक्री गर्नेमाथि निर्देशिका र खाद्य ऐनअनुसार कारबाही हुनेछ ।

वाणिज्य विभागका अनुसार राजमार्ग क्षेत्रमा बिक्री हुने खानेकुराको गुणस्तर तथा मूल्यको नियमित अनुगमन, खानेपानी तथा शौचालय र सफाइलगायतका विषयलाई समेटेर निर्देशिका बनाइनेछ । निर्देशिकामा राजमार्ग क्षेत्रका चियापसल, होटल, रेस्टुरेन्ट र लजहरूले अनिवार्य दर्ता गर्नुपर्ने, दर्ता गर्दा आवश्यक पूर्वाधारको न्यूनतम मापदण्ड पूरा हुनुपर्ने व्यवस्था गर्न लागिएको छ ।

होटल तथा लज वरपरको वातावरण, भवन, भान्सा, पानीको स्रोत र स्वच्छता, फोहोर व्यवस्थापन, खाद्य पदार्थ भण्डारणलगायतका व्यवस्थाबारे निर्देशिकामा स्पष्ट उल्लेख गरिने वाणिज्य विभागका महानिर्देशक ठाकुरले बताए । त्यस्तै, मूल्य-सूची र साइनबोर्ड अनिवार्य राख्नेपर्ने व्यवस्था पनि निर्देशिकामा हुनेछ । राजमार्ग मिचेर सञ्चालित चिया-नास्ता खुवाउने घरटहरा पनि हटाइने महानिर्देशक ठाकुरले जानकारी दिए ।

Subscribe to comments feed Comments (14 posted):

Rame on 31/01/2011 05:39:24
avatar
Yo Anil Kumar Thakur le pani Kathmandu bhanda bahaira yatra garda testo khana ta pakkai khaeko hola, tara kina testo "bhaye" karbahi garchhau bhannu paryo. Yo kuro ta barshau dekhi chaleko ho. YO THKURLAI KEKO CHECK GARIRAKHNU PARYO, SIDHAI GAYERA SAMATE HUDAINA?
Thumbs Up Thumbs Down
0
ramesh on 31/01/2011 04:30:34
avatar
Pahile nai information garera hotelwala harulai sajag garaune kam vayo. yasto information kam garisakepachi dinuparchha ani matra yojana effective hunchha. yo ta janata lai murkha banaune kam ho.
Thumbs Up Thumbs Down
0
chandra gaire on 31/01/2011 01:27:23
avatar
balla nepal sarkar lai aam nepali garib janta ko yad aayako raichha so any way best of lock ramro kam gareko ma
Thumbs Up Thumbs Down
0
balram pokhrel on 30/01/2011 19:26:35
avatar
ekdum ramro kaam nubise dekhi naraynghad sammko road ka cheuchaau raheka hotel resturentharu le ati nai man pari paisa asulne ra kam sal khana khuwaune gari janta derainai mrka pariraheko 6 tar esm sakar ko dhayyan jan sakeko thiayn yokam garema aati nai sarahaniya hune thiyo
Thumbs Up Thumbs Down
0
prataap on 30/01/2011 16:54:44
avatar
good job guys, keep it up...I`m so glad to read this news...
Thumbs Up Thumbs Down
0
magar kanchha on 30/01/2011 15:40:00
avatar
La hai la balla ghaito phutera pid ma gham lagla jasto chha ra ejhosh yo pani kun group le commission paena paune asha gardai chha tara yo thik ho ramro kaida thanx alot but not only temporary it shoul be continue in countrywide keep itup.
Thumbs Up Thumbs Down
0
manoj on 30/01/2011 13:06:25
avatar
this is really good...keep it up....
Thumbs Up Thumbs Down
0
bodhraj paudyal on 30/01/2011 11:28:10
avatar
dilai bhayepani yeuta sakaratmak kadham chalna lagiyekoma khusi lagyo .tara yo prakriya pratek mahina hunu jariri chha .mediama aunubhanda pahilenai kam sampanna garera ani mediama dida ramro hunchha
Thumbs Up Thumbs Down
0
keshav Bhojpure on 30/01/2011 10:39:33
avatar
yo pahal pahile nai hunu parne thiyo... dhilai hos chhorai hos bhanne ukhan lagu hos yo kadam lai!!
Thumbs Up Thumbs Down
0
limbu kanchha on 30/01/2011 07:53:22
avatar
kura chahi ramro ho tara jacha garnu
janeharu ghusma nabikun, dhannyabat............!
Thumbs Up Thumbs Down
0
jj khadka on 30/01/2011 07:00:32
avatar
k hotalwalaharulai suchana diyeko ho? natra gopya ruple yo kam shuru garnu parne thiyo, yehita ho hamro nepalko kaida, yo tolile ramrai bhoj khayera moj garnebho bho, jibro padkai padkai hamro nepalma! mukhamaa handiu jasto.
Thumbs Up Thumbs Down
0
Yubaraj on 30/01/2011 06:57:57
avatar
j hos dhelaii bhayee pani nepali haru ko buddhi chaii aaudo rahecha bhanne kura sarthak bhaye jasto lagna thalyo yedi yeslaiii laii paper ma matra nabhayee bebahar ma lagu garna sakiye.. hamro desh ma kunaii pani yesta nikaii dekhi yeko chainna aahile samma food ko qulaity check garne jhan thaya mathi ta highway ko food ko ta kuraiii nagarauu.. khayee khaa nakhayee kunni k bhaneko jasto halat cha,, tesaii le yo samachar sunera dherai nai khusi lagyo.. plz yeslaii continue garnu hola..best of luck..
Thumbs Up Thumbs Down
0
bishonath pandey on 30/01/2011 05:47:10
avatar
khushi lago......ramro kam ko thalani ho...
Thumbs Up Thumbs Down
0
rajesh on 30/01/2011 03:32:46
avatar
Rs 1000 ko note mobile van ma sawar manish haru lai hotelwala le thamaidiyo bhane ta tayo hotel ko khana gunstariya bhaihalchha ni kaso

Wednesday, January 26, 2011

बिरामीको क्याबिनमा वीरका डाक्टरको डेरा

प्रवीण ढकाल
काठमाडौं १२ माघ

आवासिय चिकित्सकले बिरामीका लागि बनाइएको १२ वटा क्याबिनमा डेरा जमाएर बस्नाले अस्पतालले मासिक २ लाख ३४ हजार रुपिया गुमाइरहेको छ भने उपचारका लागि आएका विरामीलाई अन्यत्र पठाउने गरीरहेको छ

वेड छैन भनेर वीर अस्पतालले बिरामी फर्काउँछ तर अस्पतालका १२ वटा क्याबिनमा डाक्टरले डेरा जमाएका छन् । अस्पतालले हटाउन खोज्दा पनि आन्दोलनको धम्की दिएर डाक्टरहरु क्याबिनमा बस्दै आएका छन् ।
चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान न्याम्स का डाक्टरहरुले क्याबिनलाई डेरा बनाएका हुन् । १२ वटा क्याबिनमा डाक्टर बस्नाले अस्पतालले मासिक दुई लाख ३४ हजार रुपैयाँ गुमाइरहेको छ । उता उपचारका लागि टाढाटाढाबाट आउने सर्वसाधारण वीरमा बेड नपाएपछि महँगा अस्पताल जान बाध्य छन् ।
अस्पतालमा ३६ वटा क्याबिन रहे पनि २४ वटामा मात्र बिरामी राखिएको छ । अस्पतालका एक कर्मचारीले भने ु१२ वटामा आवासीय चिकित्सकले जबर्जस्ती रुपमा आन्दोलन गरेर तथा थर्काएर प्रयोग गरिरहेका छन् ।ु उनका अनुसार अस्पतालले छुट्टै घर भाडामा लिएर ती चिकित्सकको बस्ने व्यवस्था गर्ने हो भने अस्पताललाई आर्थिक रुपमा र बिरामीलाई उपचारमा सहयोग हुनेछ ।
अस्पतालका निर्देशक डा। बुलन्द थापाका अनुसार १२ वटा क्याबिनमा बिरामीलाई राख्ने हो भने अस्पतालले मासिक रुपमा दुई लाख ३४ हजार रुपैयाँ आम्दानी गर्न सक्छ । ुअस्पतालमा एउटा क्याबिनको दैनिक ६ सय ५० रुपैयाँ लिने गरिएको छु उनले भने ुत्यो हिसाबले १२ वटा क्याबिनको एक महिनामा दुई लाख ३४ हजार रुपैयाँ आम्दानी हुन सक्छ । तर आवासीय चिकित्सकहरु बस्नाले त्यो रकम गुमेको छ भने बिरामीलाई बाध्य भएर बाहिर पठाउनु परिरहेको छ ।
दुई वर्ष पहिले आवासीय चिकित्सकहरुले अस्पताल नै बन्द गरेर क्याबिनमा बस्न थालेका हुन् । क्याबिनबाट आवासीय चिकित्सकहरुलाई हटाउने कोसिस गरे पनि अस्पताल प्रशासन असफल भएको छ । निर्देशक थापाले विरोधमा उत्रिएर चिकित्सकहरुले अस्पताल नै बन्द गरेपछि हटाउन नसकिएको बताए । ुजतिपटक हटाउन खोज्यौँ उल्टै उनीहरु आन्दोलन गरी अस्पतालको सेवा नै बन्द गर्न लागिपर्छन् । अस्पतालको सेवा ठप्प बनाई यत्रा बिरामीको जीवनमा खेलवाड गर्नु त भएन निु उनले भने । उनका अनुसार अस्पतालले त्यस्ता चिकित्सकका लागि अस्पतालनजिकैको कुनै एक घर भाडामा लिएर उनीहरुको बस्ने व्यवस्था मिलाउने तयारी गरिरहेको छ ।
अस्पतालका निर्देशक थापाले यो विषयमा न्याम्सका उपकुलपति दामोदर पोखरेलसँग कुरा भइरहेको बताए । ुवैकल्पिक व्यवस्था नगरी अहिले नै उनीहरुलाई क्याबिनबाट हटाउने हो भने भोलिदेखि नै अस्पताल ठप्प हुनेछ । आवासीय चिकित्सक भनेको न्याम्समा अध्ययन गरिरहेका चिकित्सकहरु हुन्ु उनले भने ुअहिलेको यो समयमा विद्यार्थीलाई कसले छुन सक्छ र । त्यसकारण वैकल्पिक व्यवस्थाको खोजी गरेका हौँ ।
अस्पतालका अनुसार वीरमा दैनिक करिब एक हजार तीन सय बिरामी उपचारका लागि आउने गर्छन् । तीमध्ये २५ प्रतिशत बिरामी भर्ना भएर उपचार गराउनुपर्ने अवस्थाका हुन्छन् । भर्ना गराउनुपर्ने अवस्थाका बिरामीलाई बेड पुर् याउन नसकेपछि अन्य अस्पतालमा रिफर गर्नुपर्ने अवस्था छ ।

काठमाडौ उपत्यकाको पानी पिउनै नहुने

काठमाडौं, २० माघ -डिप बोरिङ्ग मार्फत् झिकेर काठमाडौ उपत्यका भित्र वितरण गरिएको पानी विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) र नेपालकै मापदण्ड विपरीत छ। विज्ञहरूले यसलाई पिउनै नहुने भनेका छन्।

हाल वितरण गरिएको भूमिगत पानीले शरीरमा निला दाग देखापर्ने, छालाजन्य रोग, दाँत कालो बनाउने, मिर्गौलामा, कब्जियत गराउने, पाइप विगार्ने जस्ता असर देखापरिहेको चिकित्सकहरूले बताएका छन्। उपत्यकामा अधिकांश रूपमा आपुर्ति गरिएको भूमिगत पानीलाई प्रशोधन गर्ने केही केन्द्र बाहेक संस्थानको प्रशोधन प्रणालीले पानीमा भएका खतरनाक खालका तत्वहरू छान्न सक्दैनन्। पाइपबाट वितरण गरिने पानीको नेपालका लागि तोकिएको मापदण्ड ४३२/०५९ ले खानेपानीको मापदण्ड तय गरेको थियो। 'भूमिगत रूपमा निकालिएर काठमाडौ उपत्यकाभित्र वितरण गरिएको पानी यूरोप अमेरिकामा भएर खान त के कुरा छुनपनि योग्य मानिदैन् थियो।' खानेपानी संस्थानका पूर्व उत्पादन प्रमुख एवं इन्जिनियर विनोदशंकर पालिखेले भने।


जाइकाले गरेको अध्ययनले भूमिगत पानीमा एमोनिया, आइरन, म्याग्नेट, अर्गानिक पदार्थ र कडापन बढी छ। भूमीगत पानीमा विशाक्त पदार्थ एमोनियाको मात्रा अधिक छ। मापदण्डअनुसार एमोनियाको मात्रा १ दशमलब ५ मिलिग्राम प्रतिलिटर भएको पानी खान योग्य हो। तर, जाइकाले गरेको अध्ययनले काठमाडौ उपत्यका खानेपानी बोर्डले बितरण गरेको पानीमा यसको मात्रा प्रतिलिटर १ सय २० देखि १ सय ३० मिलिग्रामसम्म छ। आइरनको मात्रा शुन्य दशमलब ३ मिलिग्राम प्रतिलिटर हुनुपर्नेमा आहिले आठदेखि २० मिलिग्रामसम्म छ। भूमिगत पानीको रंग सामान्यत ५ देखि १० एनटियू हुनुपर्नेमा काठमाडौमा ३८ एनटियू छ। काठमाडौकै भूमीगत पानीमा केही प्रतिशत आर्सेनिक समेत छ। पानीविज्ञहरूकाअनुसार अन्य ब्याक्टेरिया तताएर नष्ट गरिएपनि पानीमा हुने प्रकृतिक तत्व मध्ये एमोनिया तताउँदा पनि हड्दैन्। त्यसैगरी पानीमा आइरन म्याग्निज, एकोलाइनामक हैजाको किटाणुपनि अधिक भएको अध्ययनले देखाएको छ।


'पानी प्रदुषण तताएर सुद्धिकरण गरेर हटाउँन सकिन्छ, तर पानीमा पाइने तत्वकै मात्रा बढी भएको अवस्था पनि छ त्यसले लामो समयपछि प्रभाव देखाउँछ।' इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक डा.जिडी ठाकूरले भने। 'यसैपनि सिजनमा पानीजन्य रोगका विरामी छन्, पानीमा हुने तत्व खराव भए त्यसको असर लामोसमयदेखि देखिन्छ।'

विना प्रशोधन डिपो बोरिङ्गमार्फत् उपत्यकामा वितरण गरिएको पिउँने पानीका कारण गम्भीर प्रकृतिका स्वास्थ्य समस्या निम्तिने चिकित्सकहरूको भनाई छ। सामान्यतयः पिउँने पानीमा एमोनियाको मात्रा १ दशमलब ५ मिलिग्राम प्रतिलिटर हुनुपर्नेमा हाल रहेका टि्रटमेन्ट प्लानले नबिग्रिएको अवस्थामा पनि आइरनसम्म हटाउँछ। सरूवा रोग विशेषज्ञ डा.बासुदेब पाण्डेले एमोनिया बढी भएको पानी छान्दा र्मिगौलालाई प्रेसर हुने भएकोले किड्नीको रोगसमेत बढी हुन्छ। पाण्डेले यस्तो पानी पिउँने आमाको पेटमा रहेको बच्चा र दुध चुसाउँदा पनि गम्भीर असर गर्ने बताए। 'खाना शरीरमा राम्रोसँग मोविलाइज् गर्न नसक्ने र श्वास प्रश्वास, ब्रेनमा समेत असर गर्छ।' डा.पाण्डेले भने। ८० प्रतिशत रोगको कारण पानी हो।

काठमाडौमा शहर सुरूमा ताल रहेकोले तालमा रहदाको समयमा रहेका पात पतिङ्गगर, मरेका जिवजन्तु माटोमा पुरिएर सो सतह भन्दा तल जानेर त्यही नै एमोनियमको रूपमा परिणत भएको पालिखेले बताए । 'भूमीगत पानी लाखौ वर्ष पूरानो हो यसमा एमोनियाको मात्रा बढी भएको हो ।' यो पानीमा भेटिने एमोनिया भनेको त्यही कुहिएका बस्तुको झोल हो।

पानीविज्ञ इन्जिर्नियर पालिखेकाअनुसार एमोनिया अक्सिजनको सम्पर्कमा आउँने वित्तिकै नाइट्रोजन मोनोअक्साइड बन्छ। नाइट्रोजन मोनोअक्साइड भएको पानीले रगतमा अक्सिजनको मात्रा कम गर्छ। जसका कारण बच्चामा मृत्युसम्मको खतरा रहन्छ भने, ठूला मानिसमा मान्छेमा निला निला दागहरू देखापर्छ। पानीमा भएको कडापनले इलेक्टिकल हिटर जलाउँछ, पाइप विगार्छ ट्याङकीमा समेत पहेलो दाग बन्छ। एमोनिया भनेको ब्याक्टिेरियाको खाना भएकोले यस्तो पानी खाँदा शरीरमा भएको ब्याक्टेरियाको मात्रा बढ्छ। उपत्यकाभित्रका अधिकांश डिपार्टमेन्टल स्टोर, हाउजिङ्गदेखि अस्पतालहरू एवं होटलहरूले प्रयोग गर्ने पानी भूमिगत पानी हो। अहिले उनीहरू आइरन हटाउँन सक्ने फिल्टर मात्रै प्रयोग गरेका छन्।

उपत्यकाको भूमिगत पानीमा अम्लिएपनको मापक (पिएच) पनि कम छ। यसले एसिडिटी बढाउँछ। पिसाबमा सबै भन्दा बढी मात्रा एमोनियाको हुन्छ। उपत्यकको भूमिगत पानीमा अर्गानिक म्याटर पनि बढी छ । अर्गानिक म्याटर बढी भएको पानीले कपाल झर्ने, छाला चिलाउँने, फुस्रो हुने समस्या हुने छाला रोग विशेषज्ञ डा.महेश शाहले बताए। सरकारले यो पानी थोरै मात्रै सही ढंगले प्रशोधन गरेर वितरण गरिरहेको छ। हाल उपत्यका १४ वटा पानी प्रशोधन केन्द्र मध्ये ४ वटाले मात्रै एमोनिया हटाउन सक्छ। जापान सहयोग नियोग जाइकाले निर्माण गरिदिएको भक्तपुरको बोडे, बाँसबारी महांकालमा अवस्थित तीनवटा प्लान्ट मात्रै पानी सही रूपमा सुद्धिकरण गर्न सक्नेछन्। महांकालमा रहेको प्रशोधन केन्द्रले दैनिक २ करोढ,बोडेकोले १ करोड र बाँसबारीकोले १ करोड ८० लाख लिटर पानी प्रशोधन गर्न सक्छ। 'सरकारले भने जस्तो अन्य प्रशोधन केन्द्रले आइरनको मात्रै हटाउँन सक्छ, एमोनिया हटाउँन सक्दैन्।' पानीबिज्ञ पालिखेले भने। संस्थानले दैनिक वितरण गर्ने १५ करोड लिटर मध्ये आधा भन्दा बढी पानी भूमिगत पानी हो। अहिले संस्थानले आइरन छान्ने र फिल्टर गरेर धमिलोपन हटाएर पानी वितरण गर्दै आएको छ। 'संस्थानका अन्य १० वटा प्रशोधन केन्द्रले भने आइरन मात्रै छान्न सक्छ' पालिखेले भने, 'पानीलाई प्रकृतिक प्रशोधन चाहिन्छ।' मिनरल कम्पनिले पानीलाई सुद्ध बनाएपनि सबै तत्व हटाएर शरीरका लागि आवाश्यक नहुने उनको भनाई छ। –नागरिक न्यूजबाट

Tuesday, January 25, 2011

बिनाअपरेसन हृदयघातको उपचार नेपालमै




काठमाडौं, २८ पुस - हृदयघात भएका तर अन्य रोगका कारण शल्यक्रिया गर्न नमिल्ने बिरामीले अब आत्तिनु पर्दैन। यस्तो अवस्थाका बिरामीलाई मुटुको नशा खोलेर उपचार गर्ने इन्ह्यान्स एक्ट्रनल काउन्टरपल्सेसन (इइसिपी) विशेषज्ञ सेवा नेपालमै सुरु भएको छ।

गंगालाल राष्ट्रिय हृदयरोग केन्द्रले पहिलोपटक सुरु गरेको यस उपचार सेवामा चिरफार गर्नुपर्दैन। अस्पताल भर्ना पनि हुनुपर्दैन। अस्पतालले दिएको समयमा प्रत्येक दिन गएर बिरामीले प्रत्येक दिन यो उपचार गराउन सक्छन्।दीपक दाहाल, काठमाडौं, पुस २८- हृदयघात भएका तर अन्य रोगका कारण शल्यक्रिया गर्न नमिल्ने बिरामीले अब आत्तिनु पर्दैन। यस्तो अवस्थाका बिरामीलाई मुटुको नशा खोलेर उपचार गर्ने इन्ह्यान्स एक्ट्रनल काउन्टरपल्सेसन (इइसिपी) विशेषज्ञ सेवा नेपालमै सुरु भएको छ।

गंगालाल राष्ट्रिय हृदयरोग केन्द्रले पहिलोपटक सुरु गरेको यस उपचार सेवामा चिरफार गर्नुपर्दैन। अस्पताल भर्ना पनि हुनुपर्दैन। अस्पतालले दिएको समयमा प्रत्येक दिन गएर बिरामीले प्रत्येक दिन यो उपचार गराउन सक्छन्।

मुटुको नशा खोल्न गरिने शल्यक्रिया एन्जियोप्लास्टी र बाइपास गर्न नमिल्ने बिरामीको मुटुमा मसिना नशा विकास गरी दुखाइ कम गर्न र हिँडडुल सहज पार्न यो पद्धति प्रभावकारी हुने अस्पतालका निर्देशक डा अरूण मास्केले बताए।

शल्यक्रिया गरिएका कतिपयमा दुखाइ कम नभएको अवस्थामा पनि यो उपचार पद्धति प्रभावकारी हुने उनले जनाए। मास्केका अनुसार बढी उमेरका, फोक्सो, मिर्गौला, कलेजोसम्बन्धी रोग भएका मानिसमा हृदयघात भए पनि यो पद्धतिबाट शल्यक्रिया सम्भव हुन्छ।हृदयघात भएका मध्ये १० प्रतिशत बिरामीमा यस्तो समस्या हुने मास्केले बताए।

थियो। तालिमबाट फर्केपछि अधिकारीले गंगालालमा पाँचजनालाई यस्तो उपचार गरिसकेका छन्।

यो सेवा उपचार गरिएका अधिकांशमा प्रभावकारी देखिएको अधिकारीले बताए। 'न चिरफार, न नकारात्मक असर,' उनले भने, 'औषधी खाएरै बिरामीको दैनिकी सहज बनाउने यो आधुनिक उपचार पद्धति हो।'

मुटुको नशामा बोसो जमेर बन्द हुँदा शल्यक्रिया गर्न मिल्दैन र औषधीले दुखाइ कम गर्न पनि सकिन्न। अधिकांश बिरामी हिँड्न पनि सक्दैनन्। गंगालालमा ७५ वर्ष माथिको उपचार हुने भएकाले पनि बढी उमेरका बिरामी बढी आउँछन्। यसको माग बढेमा थप मेसिन ल्याउने र सेवाको दायरा बढाउन जनशक्तिसमेत तयार गरिने निर्देशक मास्केले बताए।

शल्यक्रिया गर्न नसकिने बिरामीको उपचारमा प्रयोग हुने यो पद्धति संसारकै नवीनतममध्ये पर्छ। यो सेवा लिन एक साइकल ९३५ दिन० को गंगालालमा १६ हजार रुपैयाँ लाग्छ। यसका लागि भारतमा १ लाख भारु र अमेरिकामा ७ हजार डलर तिर्नुपर्छ। अमेरिकी सरकारले सन् १९९५ मा स्वीकृति दिँदा हृदयघात भएकामा प्रयोग गर्न हुने-नहुनेबारे विवाद भएको थियो। तर त्यसपछि भएका अध्ययनले इइसिपीले बिरामीको दैनिकी सहज बनेको पुष्टि भएपछि संसारभर यसको प्रयोग बढ्दै गएको हो।


के हो इइसिपी
मुटुका तीन नशामध्ये बोसो भरिएर एकभन्दा बढी थुनिएमा हृदयघात हुन्छ। बन्द नशा सुचारु गर्न स्टेन्ट हालेर गरिने एन्जियोप्लास्टी र थुनिएको ठाउँ छाडेर नयाँ राख्ने प्रविधि बाइपास प्रमुख उपचार हो। अन्य रोगका कारण शल्यक्रिया गर्न नसकिने बिरामीलाई ३५ दिनसम्म दैनिक एक घन्टा मेसिनमा राखेर मुटुमा रगतको चाप सिर्जना गरिन्छ। जसले मुटुमा सानातिना नशा ९कोल्याटर्स० विकास हुन्छ। एकपटक यो थेरापी लिएपछि विकास भएका नशाले दैनिकी सहज भएमा समय-समयमा दोहोर्‍याउन पनि सकिन्छ।

यो प्रविधिमा बिरामीको कम्मर, तिघ्रा र पिँडौलामा कफ बाँधेर मेसिन खोलेपछि मसिना नशाहरू बिस्तारै बढ्दै गएको अनुगमन मोनिटरमा देखिन्छ। मोनिटरमा मसिना नयाँ नशा क्रमशः बढ्दै गएको हेर्न सकिन्छ। यो उपचार सुरु भएको केही दिनमै मुटुको दुखाइ कम भई हिँडडुल सहज भएको सेवा लिइरहेकी सकमिनी पियाले बताइन्।

मेसिनमा राखेपछि बिरामीको मुटुको गतिमा शरीर पूरै हल्लिन्छ। यो पद्धतिमा खुट्टाबाट एक प्रकारको ब्लडप्रेसर सिर्जना गरेर मुटुतिर बढाइन्छ। यसरी उत्पन्न चापले बोसो भरिएर नशा थुनिएको ठाउँबाट मसिना नयाँ नशा विकास हुन्छन् र नथुनिएको नशाले थुनिएर अक्सिजन प्रवाह हुन नसकेको ठाउँमा पुर्‍याउँछ जसले मुटुमा रगत र अक्सिजनको आवागमन भई दैनिक गतिविधि सहज बन्छ।गंगालालले यो सेवा दिन ३४ लाख मूल्य पर्ने मेसिन ल्याउने भएपछि चिकित्सक चन्द्रमणि अधिकारीलाई तालिमका लागि चीन पठाएको